مقعد انتهايي ترين و يكي از مهمترين بخش دستگاه گوارش است كه از دو عضله به نام هاي اسفنكتر داخلي و اسفنكتر خارجي تشكيل شده است كه اجازه كنترل دفع را مي دهد.
مقعد داراي سلول و بافتهايي با مكانيزم اثر متفاوت است كه اختلال در هر يك از آنها ميتواند باعث ابتلا به بيماريهاي متفاوتي مانند بواسير يا هموروئيد، شقاق، فيستول و كيست مويي گردد.
آمارها و تحقيقات دنياي پزشكي نشانگر آن است كه بيماريهاي مقعدي و نشيمنگاهي با شيوع بالايي در حال گسترش هستند و هر روزه بر تعداد مبتلايان به آن افزوده ميشود.
بعضي از افراد به دليل ترس و خجالت، از بيان مشكلات مقعدي خود خودداري ميكنند و حتي از مراجعه به دكتر هم واهمه دارند و با تأخير انداختن مراحل درمان، مراحل بهبود را سختتر خواهند كرد.
از طرفي هم ممكن است علائم نشانگر مشكلات جدي مقعدي مانند سرطان مقعد باشد كه در آن صورت تعلل در روند درمان ميتواند جان فرد را به خطر اندازد.
با ما در اين مقاله همراه باشيد تا به بررسي علائم و روش هاي درماني اين بيماري ها بپردازيم:
بواسير يا هموروئيد
ممكن است بيماري بواسير يا هموروئيد شما را ياد مشكلات جسمي پدربزرگها و مادربزرگهايتان در سنين پيري بياندازد اما بر خلاف تصور عموم مردم اين اختلال خاموش مي تواند از سنين جواني شروع شود و ممكن است بدون بروز نشانه اي واضح در بدن فرد به وجود آيد.
به متورم شدن عروق خوني و مويرگ هاي موجود در ناحيه مقعد بواسير(هموروئيد) گفته مي شود كه به عنوان يكي از شايع ترين بيماري هاي مقعدي شناخته شده است.
بواسير به دو نوع خارجي و داخلي تقسيم مي شود، كه در هموروئيد داخلي عروق داخلي كانال مقعد دچار تورم مي شود و در نوع خارجي عروق خارجي عضلات مقعد دچار اتساع يا تورم مي شوند.
بر اساس آمارها شيوع هموروئيد بين مادران باردار، مبتلايان به يبوست و اسهال مزمن و افراد مبتلا به بيماري هايي كه فشار داخل شكمي را افزايش مي دهند، بيشتر است.
علائم هموروئيد
در صورتي كه از علائم بيماري آگاهي داشته باشيد مي توانيد به راحتي درمان را شروع كرده و از وخيم شدن بيماري جلوگيري نماييد. ما در ادامه به تشريح علائم اين بيمار يمي پردازيم:
- مشاهدهي خون روشن در هنگام دفع مدفوع ( خون در مدفوع )
- بيرونزدگي گوشتي در ناحيهي مقعد
- درد مقعدي
- خارش در ناحيهي مقعد
- خروج ترشحات لزج بعد از دفع
- احساس دفع ناكامل مدفوع
علل بروز بواسير
- عدم مصرف ميزان كافي آب به صورت روزانه
- ايستادن يا نشستن به مدت طولاني
- مصرف نوشيدنيهاي الكلي
- مصرف ناكافي ميوه و سبزيجات
- اضافه وزن و چاقي
- ازدياد فشار شكمي با سرفههاي شديد و مكرر
- فعاليتهاي بدني سنگين و نادرست( ورزش هاي سنگين)
- فعاليت بدني كم و زندگي ماشيني
- جابجايي وسايل بسيار سنگين
- زور زدن هنگام دفع مدفوع
نقش تغذيه
تحقيقات و مطالعات نشان داده كه يكي از عوامل اصل، مشكلات ناشي از سيستم گوارشي افراد مي باشد. اين مشكلات منجر به يبوست و در نهايت عامل ايجاد بواسير مي شوند.
آمار ها نشان مي دهد كه بيماران رژيم غذايي نادرست و كم فيبري داشته اند.
همچنين مي توان با رعايت مصرف به اندازه فيبر، پرهيز از مواد شور، فلفل و نوشيدني هاي الكي از عود اين بيماري جلوگيري كرد.
درمان بواسير با ليزر و عمل جراحي
در گذشته جراحي تنها درمان قطعي هموروئيد بوده كه در اين روش ها جراح اقدام به برداشتن كامل تودهي متورم شده ميكرد كه در تكنيك هاي متفاوتي مانند بستن رابربند، استاپلر و هموروئيدكتومي انجام ميشد.
امروزه با پيشرفت علم و تكنولوژي روش هاي كم عارضه تر و كارآمدتر جايگزين روش هاي سنتي شده اند كه از ميان آنها مي توانيم به روش هاي غير جراحي كم تهاجمي درمان هموروئيد با ليزر و اسكلروتراپي اشاره كنيم. از ميان تمامي روش هاي درمان بواسير، ليزر درماني محبوبيت بيشتري در ميان مردم داشته زيرا اولويت بيماران هيچ گاه تيغ جراحي نيست.
درمان با ليزر بدون هرگونه درد و خونريزي و بصورت سرپايي و بدون نياز به بستري در بيمارستان انجام شده و از روش اسكلروتراپي موثرتر و از رابربند زودبازده تر بوده و در كمتر از نيم ساعت قابل انجام است.
شقاق يا فيشر مقعدي
شقاق يا فيشر مقعدي ترك يا زخم بسيار دردناك در بافت پوششي نرم و مرطوب قسمت انتهايي كانال مقعد است كه به شكل يك اشك خطي ايجاد مي شود و در طولاني مدت مي تواند به طور عميق تر تمام قسمت مخاطي مقعد را درگير كند.
اين بيماري بيشتر در سنين جواني و ميانسالي شايع بوده و با افزايش سن احتمال ابتلا به آن كاهش مي يابد.
به طور كلي شقاق يا فيشر مقعدي در اثر فشار يا ضربه به ديواره مقعد در هنگام اجابت مزاج ايجاد شده و افراد مبتلا به اختلالات زمينهاي كانال مقعد در مقابل آن آسيب پذيرتر هستند.
علائم شقاق
يك از بيماري هاي شايع نشيمنگاهي است كه اغلب با ديگر اختلالات ناحيهي مقعد مانند بواسير اشتباه گرفته ميشود. در اينجا با علائم اين بيماري آشنا مي شويم :
- احساس درد و ناراحتي در ناحيهي مقعد
- درد هنگام اجابت مزاج و مدتي پس از دفع مدفوع
- خونريزي مقعدي
- مدفوع خوني
- خونآلود شدن دستمال توالت
- احساس يك زايدهي كوچك بر روي پوست نزديك شقاق يا فيشر مقعد
- سوزش و خارش در مقعد
- قرمزي و التهاب در ناحيه مقعد
- ترك قابل مشاهده در اطراف مقعد
دلايل ايجاد شقاق
- اسهالهاي مزمن و طولاني مدت
- يبوستهاي مزمن (بيشتر در بزرگسالان)
- تميز كردن مقعد به صورت خشن با دستمالهاي زبر
- سرطان راست روده
- رابطهي جنسي مقعدي
- آسيب مقعد هنگام زايمان سخت
- بارداري
- عضلات مقعدي بيش از حد تنگ
- بيماريهاي التهابي روده و بيماريهاي مقاربتي
- بيماري كرون
- خاراندن مقعد
درمان
بيماري شقاق در مراحل اوليه و قبل از حاد شدن با انواع پماد و شياف قابل كنترل است اما اگر بيماري گسترش يابد راهي جز روش هاي تهاجمي وجود ندارد.
درمان شقاق با ليزر با عوارض كمتر و پروسه درماني كوتاه تر نسبت به جراحي روشي مطمئن و قطعي مي باشد. حال آنكه جراحي هاي سنتي براي درمان شقاق مشكلات و عوارض بسياري داشته و ليزر در درمان اين بيماري نقش خود را به خوبي ايفا كرده است كه از مزاياي درمان شقاق با ليزر مي توانيم به انجام آن تحت بيحسي موضعي، عدم نياز به دوره نقاهت و بدون درد و خونريزي بودن اشاره كنيم.
فيستول مقعدي
بطور كلي فيستول در نتيجهي يك اتصال غير طبيعي ميان ديوارهي مخاطي درون كانال مقعد و پوست نزديك مقعد ايجاد ميشود و به شكل يك تونل كوچك باريك غير طبيعي در انتهاي راست روده ظاهر خواهد شد كه به سطح خارجي پوست باز ميشود.
معمولاً فيستول مقعد به دنبال يك آبسه مقعدي درمان نشده به وجود ميآيد كه بسيار دردناك است و يكي از نشانه هاي مشهود اين بيماري ترشح چرك از ناحيه درگير است.
علائم فيستول مقعدي
- احساس درد ثابت يا ضربان دار
- قرمزي و تورم اطراف ناحيه مقعد
- خونريزي از مقعد
- حركات روده يا دفع ادرار دردناك
- تب در اثر عفونت
- ترشحات عفوني و بدبو از مقعد
- رويت سوراخ هاي در ناحيه مقعد
- بي اختياري در مدفوع
در صورت مشاهده هر يك از اين علائم براي جلوگيري از پيشرفت بيماري سريعا به پزشك مراجعه كنيد.
علل ابتلا به فيستول مقعدي
- آبسه درمان نشده در اطراف دهانه مقعد
- بيماري كرون
- بيماري ديورتيكوليت
- ابتلا به سل
- كاهش ايمني بدن با ابتلا به بيماري HIV
- زخم و آسيب بافتي در ناحيه مقعدي
درمان فيستول مقعدي با روش هاي جراحي
درمان فيستول مقعدي بدون التيام زخم و سوراخ ايجاد شده امكان پذير نمي باشد و براي حذف كامل فيستول نياز به عمل هاي جراحي است كه شامل روش هايي چون :
فيستولوتومي : در اين روش يك برش باز در تمام فيستول ايجاد مي شود و پوست و عضلهي تونل كامل باز شده و اجازهي بررسي بافت هاي آسيب ديده و ترميم فيستول از داخل به خارج را ميدهد و در اين روش يك الي دو ماه زمان نياز است زخم بعد جراحي بهبود يابد.
پلاگين بيولوژيكي : يك پلاگين مخروطي شكل از بافت انساني يا مخاط روده انساني به سر سوراخ فيستول بخيه مي كنند و معمولا بافت جديد در اطراف پلاگين رشد مي كند و زخم بهبود مي يابد.
روش فلپ آدوانسمنت: اين روش معمولا براي فيستول هاي پيچيده و افرادي كه در معرض بي اختياري مقعدي هستند مورد استفاده قرار مي گيرد به اين صورت كه قسمتي از پوست ركتوم يا اطراف مقعد را برداشته و به وسيله آن فيستول را ترميم مي كنند.
تكنيك استن : اين روش يكي از قديمي ترين روش هاي سنتي مورد استفاده براي فيستول هاي پيچيده تر است كه با استفاده از موي دم اسب يا كتان و لولهي باريك ويژهي تخليه را براي شش الي دوازده هفته در فيستول قرار ميدهند تا چرك كامل تخليه شده و زخم فيستول بهبود يابد. اين روش براي افرادي كه در معرض بي اختياري به خصوص گاز روده هستند كاربرد دارد.
پس از اتمام هر كدام از روش هاي جراحي و بهوش آمدن بيمار به علت پيچيدگي جراحي ها بيمار نياز به مصرف داروهاي ضد درد زير نظر پزشك و يا حتي بستري طولاني تر در بيمارستان دارد.
قطعي ترين روش درمان فيستول با ليزر بدون درد
پيشرفت علم كمك بسياري در پزشكي و بهبود روش هاي درماني داشته و ليزر توانسته جايگزين بسيار مناسبي براي جراحي هاي سنگين و پر عارضه باشد.
در ليزر درماني فيستول مقعدي به جاي استفاده از تيغ جراحي و برش بافت سالم اطراف فيستول به وسيله ي ليزر مسير فيستول را بسته و بافت هاي اطراف را ترميم مي كنند.
درمان فيستول با ليزر با دقت بالا تر در ترميم مويرگهاي پاره شده ، تهاجم كمتر و بدون هرگونه درد و خونريزي به صورت سرپايي انجام مي شود. در اين روش درماني نيازي به بيهوشي عمومي نبوده و خبري از عوارض عمل هاي جراحي نيست.
از ديگر مزيت هاي مهم درمان فيستول با ليزر مي توان به مدت بسيار كوتاه درمان و جلوگيري از عارضه بي اختياري در بيمار و از آنجا كه اين روش بدون هرگونه خونريزي بوده و احتمال انتقال بيماري هايي مانند HIV و هپاتيت را كاهش مي دهد.
كيست مويي
كيست مويي يا سينوس پيلونيدال يك بيماري مزمن پوستي است در اثر موي بازگشته به زير پوست ايجاد شده و با يك يا چند سوراخ كوچك حاوي مو به سطح پوست باز ميشود ميتواند درد شديدي در ناحيه مقعدي و نشيمنگاهي ايجاد كند.
اين كيست مي تواند حاوي چرك و عفونت شده و به بافت هاي سالم اطراف خود آسيب وارد كند.
براي جلوگيري از پيشرفت و آسيب سينوس پيلونيدال به بافت هاي سالم اطراف خود بايد اقدامات درماني آن را سريعتر شروع كنيد زيرا اين بيماري يبسيار پيشرونده است.
علائم
- درد شديد در هنگام نشستن يا ايستادن در ناحيه كمر و نشيمنگاه
- تورم
- قرمزي و ايجاد زخم در پوست اطراف آن
- خروج ترشحات خوني و چركي و احساس رطوبت در آن ناحيه
- موي بيرون زده از كيست
- ايجاد سوراخهايي در پوست
- تب خفيف و نادر در اثر عفونت
- توليد بوي بد ترشحات در كيست مويي
علل ايجاد كيست مويي
تاكنون علت قطعي براي ابتلا به كيست مويي پيدا نشده است و براساس گزارشات علت ايجاد آن تركيبي از تغييرات هورموني در بلوغ كه موجب رشد موهاي زائد ضخيم شده و سايش آن ها با لباس هاي تنگ در طي نشستن طولاني مدت است.
علل زير احتمال ابتلا به كيست مويي را افزايش مي دهد:
- شغل كم تحرك ( نشستن هاي طولاني مدت )
- اضافه وزن يا چاقي
- سابقهي خانوادگي ( اگر در يك خانواده بيشتر افراد به اين بيماري مبتلا شوند احتمال ابتلا در نسل هاي بعدي افزايش مي يابد )
- وجود سوراخ مادرزادي انتهاي دنبالچهاي
- پرمويي يا داشتن موهاي مجعد و درشت
- ضربه به ناحيه پايين كمري
- سن ( در بزرگسالان جوان بين سنين ۱۵ تا ۴۰ سال شايعتر است )
- جنس مذكر ( به دليل داشتن مقدار بيشتري مو نسبت به زنان )
- پوشيدن لباستنگ ( ميزان اصطكاك را بيشتر ميكند )
- بهداشت فردي ضعيف
درمان قطعي كيست مويي شما اگر در حد يك آبسه غير عفوني باشد ممكن است پزشك با به وسيله تيغ جراحي يك برش بر روي آن كيست شما را تخليه نمايد.
اما در شرايطي كه بيماري وخيم تر شود و كيست مويي حاوي عفونت باشد نياز به روش هاي تهاجمي تري براي درمان است.
روش هاي تهاجمي به دو روش ليزر درماني و عمل هاي جراحي و باز و بسته تقسيم مي شود.
در روش هاي جراحي پس از انجام بيهوشي پزشك با تيغ جراحي اقدام به برداشتن كيست و كمي از پوست اطراف آن ناحيه كرده و در روش باز، زخم را باز گذاشته و پانسماني در گودال زخم قرار مي دهد تا به مرور زمان آن ترميم شود اما در روش بسته، پس از تخليه ناحيه گودال را بخيه زده كه در اين روش احتمال عفونت دوباره وجود داشته كه بايد بخيه باز شده و عفونت تخليه شود.
اما با توجه به وجود علم ليزر درماني شما ديگر نياز به درمان با تيغ جراحي نداشته تنها با استفاده از ليزر هاي برنده مانند co2 پزشك مي تواند كيست را برش داده در حين تخليه، بافت ها و مويرگ هاي آسيب ديده را نيز ترميم كند.
درمان كيست مويي با ليزر بدون درد و خونريزي، بخيه و پانسمان شما را از مراقبت هاي بعد از جراحي راحت كرده است و دوره نقاهت بسيار كوتاهي دارد.
معاينه براي تشخيص بيماري هاي مقعدي چگونه انجام مي شود؟
ما مي دانيم كه معاينه ي مقعد براي هيچ كسي خوشايند نخواهد بود. در چنين شرايطي كه درد و خونريزي زندگي روزمره ي بيماران را مختل كرده است پيدا كردن يك دكتر و پزشك متخصص قابل اعتماد و مجرب از اهميت بسيار بالايي برخوردار است.
ايران كلينيك مجموعه اي متشكل از بهترين تيم پزشكي و مجهز به آخرين تجهيزات درماني بيماري هاي مقعدي است كه زير نظر بهترين پزشك متخصص با استفاده از روش هايي نوين و پيشرفته مانند ليزر درماني سبك نويني از درمان بيماري هاي مقعدي را ايجاد كرده است.
منبع اين مطلب: بهترين دكتر بواسير
با عوارض خطرناک اسهال مزمن آشنا شوید!
اسید سالیسیلیک چگونه زگیل تناسلی را درمان می کند؟
لیزر کیست مویی و درمان با روش جراحی باز
درمان بواسیر با لیزر و عمل جراحی هموروئید در نیم ساعت